انکودر چیست و چه کاربردی در صنعت آسانسور دارد؟
انکودر یا اینکودر (Encoder) حسگری است که حرکت محور موتور را به سیگنال الکتریکی تبدیل می‌کند. در آسانسورهای مجهز به کنترل حلقه‌بسته، این سیگنال به درایو کمک می‌کند سرعت واقعی موتور را با سرعت فرمان مقایسه و اختلاف آن‌ها را اصلاح کند. نتیجه، در صورت انتخاب و تنظیم درست مجموعه، کنترل دقیق‌تر حرکت است؛ اما هر لرزش یا توقف نامناسبی الزاماً از خرابی انکودر نیست.
انکودر در آسانسور چه کاری انجام می‌دهد؟
انکودر بازخورد حرکت موتور را فراهم می‌کند؛ یعنی به سیستم کنترل اطلاع می‌دهد محور واقعاً چگونه حرکت می‌کند. بسته به نوع انکودر و رابط آن، اطلاعات موقعیت زاویه‌ای، جهت چرخش و داده‌های لازم برای محاسبه سرعت در دسترس قرار می‌گیرد. سازنده تجهیزات اندازه‌گیری HEIDENHAIN نیز کنترل موتور و اندازه‌گیری موقعیت در چاه را دو کاربرد متمایز این تجهیزات در آسانسور معرفی می‌کند.
نکته مهم این است که انکودر روی موتور، مستقیماً هم‌ترازی کف کابین با طبقه را اندازه نمی‌گیرد. کنترل توقف به مجموعه‌ای از اطلاعات حرکتی، سامانه تشخیص موقعیت کابین و تنظیمات کنترل وابسته است. بنابراین تعویض انکودر، بدون بررسی سایر بخش‌ها، راه‌حل قطعی خطای توقف نیست.
ارتباط انکودر با درایو VVVF و کلوزلوپ چیست؟
در کنترل کلوزلوپ یا حلقه‌بسته، درایو از بازخورد انکودر برای اصلاح عملکرد موتور استفاده می‌کند؛ وجود درایو VVVF به‌تنهایی به معنی وجود انکودر نیست.
- سیستم کنترل، فرمان حرکت و سرعت موردنیاز را تعیین می‌کند.
- درایو، موتور را بر اساس فرمان و تنظیمات راه‌اندازی کنترل می‌کند.
- انکودر اطلاعات حرکت واقعی محور را به بخش دریافت بازخورد می‌فرستد.
- حلقه کنترل، اختلاف مقدار فرمان و مقدار اندازه‌گیری‌شده را اصلاح می‌کند.
محل اتصال بازخورد و جزئیات پردازش به طراحی تابلو و درایو بستگی دارد. در راهنمای راه‌اندازی آسانسور KEB، بررسی اطلاعات موتور، مشخصات انکودر و تنظیمات کنترل پیش از بهره‌برداری ضروری دانسته شده است؛ پس نرمی حرکت فقط به نصب یک انکودر وابسته نیست.
انواع انکودر آسانسور چه تفاوتی دارند؟
از نظر شیوه گزارش موقعیت، دو گروه اصلی انکودر افزایشی و مطلق هستند. «نسبی» معمولاً توصیفی برای اندازه‌گیری افزایشی است، نه یک گروه مستقل در کنار این دو. این تفکیک با راهنمای مقایسه انکودرهای HEIDENHAIN هم‌خوانی دارد.
| ویژگی | انکودر افزایشی | انکودر مطلق |
|---|---|---|
| اطلاعات خروجی | تغییر موقعیت نسبت به مرجع شمارش | مقدار مشخص موقعیت در محدوده اندازه‌گیری |
| تشخیص جهت | در مدل‌های دوکاناله، با مقایسه تقدم و تأخر A و B | از تغییر مقادیر موقعیت در سیستم دریافت‌کننده |
| پس از قطع تغذیه | بازیابی موقعیت مرجع به طراحی سیستم وابسته است | موقعیت در محدوده قابل‌اندازه‌گیری قابل خواندن است؛ تک‌دور یا چنددور بودن اهمیت دارد |
| معیار جایگزینی | تطابق تعداد پالس، نوع سیگنال، تغذیه و نصب | تطابق رابط ارتباطی، تفکیک‌پذیری، تغذیه و نصب |
انکودر نوری و مغناطیسی چه تفاوتی دارند؟
نوری یا مغناطیسی بودن به فناوری حس‌کردن حرکت مربوط است، نه افزایشی یا مطلق بودن خروجی. در مدل نوری، تغییر الگوی نور روی بخش مدرج خوانده می‌شود؛ در مدل مغناطیسی، تغییر میدان مغناطیسی مبنای اندازه‌گیری است. HEIDENHAIN در تجهیزات آسانسوری، فناوری القایی را نیز ارائه می‌کند؛ بنابراین همه انکودرها دیسک نوری شیاردار ندارند.
سیگنال‌های A، B و Z چه معنایی دارند؟
در انکودر افزایشی دوکاناله، A و B دو سیگنال با اختلاف فاز هستند که امکان شمارش حرکت و تشخیص جهت را فراهم می‌کنند. کانال Z، در مدل‌های مجهز به آن، علامت مرجع است. مطابق توضیح HEIDENHAIN، این مرجع با اطلاعات موقعیت مطلق تفاوت دارد.
- A و B: تقدم یکی بر دیگری، جهت چرخش را برای گیرنده مشخص می‌کند.
- Z: برای تعریف مرجع در کاربرد و تنظیمات مربوط استفاده می‌شود؛ همه مدل‌ها الزاماً این خروجی را ندارند.
- خروجی‌های مکمل: در برخی مدل‌ها، همراه هر کانال سیگنال معکوس آن نیز ارائه می‌شود؛ این زوج‌ها نباید با کانال‌های اندازه‌گیری مستقل اشتباه گرفته شوند.
تعداد پالس در هر دور یا PPR با تعداد شمارش پردازش‌شده در درایو یکسان نیست. هنگام انتخاب قطعه، باید تعریف سازنده انکودر و تنظیم متناظر درایو بررسی شود؛ KEB نیز PPR و ضریب پردازش انکودر را در اطلاعات راه‌اندازی جداگانه مشخص می‌کند.
برای بررسی سازگاری قطعه، عکس پلاک موتور، مدل درایو و مشخصات انکودر فعلی را بفرستید: پیام در واتس‌اپ.
چرا تنظیم انکودر موتور گیرلس حساس است؟
در موتور گیرلس مغناطیس دائم، درایو باید رابطه موقعیت روتور با میدان موتور را درست تشخیص دهد. راهنمای KEB توضیح می‌دهد که خطای موقعیت انکودر می‌تواند باعث جریان بالا، حرکت نامناسب یا حرکت‌نکردن موتور شود.
پس از تعویض یا باز و بسته‌کردن انکودر، نیاز به شناسایی موقعیت و کنترل جهت بازخورد باید مطابق دستورالعمل همان موتور و درایو بررسی شود. کپی‌کردن تنظیمات یک آسانسور دیگر یا تغییر آزمایشی پارامترها، جای راه‌اندازی تخصصی را نمی‌گیرد.
نشانه‌های خرابی انکودر آسانسور چیست؟
خطای بازخورد، ناهماهنگی سرعت فرمان و سرعت اندازه‌گیری‌شده یا حرکت نامناسب می‌تواند بررسی انکودر را ضروری کند؛ اما به‌تنهایی خرابی خود قطعه را ثابت نمی‌کند. راهنماهای عیب‌یابی KEB بر بررسی مجموعه تنظیمات، بازخورد و وضعیت مکانیکی تأکید دارند.
| نشانه | بررسی لازم توسط تکنسین |
|---|---|
| خطای انکودر یا قطع بازخورد | تغذیه، کابل، سوکت، رابط دریافت و خود انکودر |
| لرزش یا حرکت نامناسب | داده‌های موتور، تنظیمات حلقه کنترل، اتصال مکانیکی و کیفیت بازخورد |
| مشکل پس از تعویض قطعه | سازگاری مدل، تنظیم PPR، جهت بازخورد و شناسایی موقعیت در صورت نیاز |
| اختلاف سرعت فرمان و سرعت واقعی | پارامترهای موتور و مکانیک سیستم، همراه با مسیر بازخورد |
برای گزارش خرابی، کد دقیق خطا، زمان بروز، جهت حرکت و اینکه مشکل پس از تعمیر یا تعویض قطعه شروع شده است یا نه را ثبت کنید. بازکردن تابلو، تغییر سیم‌بندی، غیرفعال‌کردن مدار ایمنی یا اجرای شناسایی موتور را به تکنسین واجد صلاحیت بسپارید.
پیش از خرید انکودر آسانسور چه مشخصاتی لازم است؟
ملاک خرید، سازگاری با موتور و درایو است؛ شباهت ظاهری یا یکسان‌بودن سوکت کافی نیست. راهنماهای HEIDENHAIN و KEB نشان می‌دهند که نوع رابط، اطلاعات انکودر و نحوه نصب باید با سیستم دریافت‌کننده هماهنگ باشد.
- برند، مدل و کد کامل انکودر فعلی؛
- مدل موتور، نوع موتور و مدل درایو؛
- ولتاژ تغذیه و نوع سیگنال یا پروتکل ارتباطی؛
- تعداد پالس یا تفکیک‌پذیری و مشخصات تک‌دور یا چنددور؛
- ابعاد نصب، نوع محور، اتصال مکانیکی و نقشه پایه‌های سوکت؛
- شرایط محیط نصب و الزامات حفاظتی درج‌شده در دیتاشیت.
فرازجم ساحل کناره برای تأمین قطعات و بررسی نیاز تعمیر، مشخصات مجموعه را دریافت می‌کند. قیمت انکودر و هزینه تعویض باید پس از شناسایی مدل و دامنه کار استعلام شود؛ اعلام یک عدد ثابت برای همه موتورهای آسانسور قابل اتکا نیست.
پرسش‌های پرتکرار درباره انکودر آسانسور
آیا همه آسانسورها انکودر دارند؟
خیر؛ وجود انکودر به طراحی سیستم محرکه و شیوه کنترل بستگی دارد. در سیستم حلقه‌بسته مورد بحث، انکودر بازخورد حرکت را فراهم می‌کند؛ صرف وجود درایو VVVF برای تشخیص آن کافی نیست.
آیا انکودر مطلق همیشه از افزایشی بهتر است؟
خیر؛ انتخاب درست به نیاز سیستم و پشتیبانی درایو بستگی دارد. مطابق مقایسه HEIDENHAIN، این دو روش اطلاعات موقعیت را متفاوت ارائه می‌کنند و جایگزینی آن‌ها بدون بررسی رابط و کنترلر درست نیست.
آیا با تعویض انکودر، لرزش آسانسور برطرف می‌شود؟
فقط وقتی علت مشکل به انکودر مربوط باشد. تنظیم نادرست موتور و حلقه کنترل یا ایراد مکانیکی نیز می‌تواند کیفیت حرکت را کاهش دهد؛ راهنمای KEB این موارد را جداگانه بررسی می‌کند.
آیا انکودر موتور جای سنسور طبقه را می‌گیرد؟
نه به‌صورت مستقیم؛ بازخورد چرخش موتور با اندازه‌گیری موقعیت کابین در چاه یکسان نیست. HEIDENHAIN برای کنترل موتور و موقعیت‌یابی در چاه، کاربردها و تجهیزات جداگانه معرفی می‌کند.
بررسی و تأمین انکودر آسانسور در مازندران
فرازجم ساحل کناره خدمات عیب‌یابی، تعمیر موتور و سرویس آسانسور را در سراسر مازندران، با تمرکز بر فریدونکنار، بابلسر، سرخرود، بابل، آمل، نور و محمودآباد ارائه می‌کند. تأمین قطعات برای مشتریان و شرکت‌های همکار سراسر کشور نیز انجام می‌شود.
برای پیگیری خرابی یا استعلام قطعه سازگار با آسانسور ساختمان، مشخصات موتور و کد خطا را آماده کنید و از مسیر تلفن دفتر با فرازجم هماهنگ شوید.
سلام.وبسایتتون خیلی خوب و مفیده.به
کارتون ادامه بدین
ممنون از مطالب خوبتون، لوپ دتکتور چه فرقی با انکودر داره؟
با سلام در شرکتی که من مشغول به کار هستم از درایو SEW استفاده شده که در پاسخ به این سوال که چرا از درایوهای معتبرتر همچون SIEMENS استفاده نشده کارشناسان المانی پاسخ دادند که “در حال حاضر تنها شرکتی که درایو ، موتور و انکدر هماهنگ شده را می سازد شرکت SEW-EURODRIVE میباشد”این در حالی است که مابقی تجهیزات داخل تابلو شامل کلیدها ، کنتاکتورها ، رله ها ، PLC وغیره محصول SIEMENS میباشند
سلام اول تشکر می کنم از اینکه این سایت را برای آگاهی هم میهن هایتان قرار داده اید.
در مجتمع ماآسانسور اینکودر دار نصب شده است هنوز شرکت سازنده نتوانسته اینکودر را راه اندازی بکند و هزینه زیادی از ماگرفته است حالا ما از کجا بدانیم اینکودر و موتور جم اصلی است با تشکر
@رضامعطوفی, با سلام
در مورد انکودر باید گفت شما باید نام سازنده و مدل آن را مشخص نمایید و برایمان کامنت بگذارید تا بتوانیم نتیجه اش را به شما اعلام نماییم.
در مورد موتور جم باید گفت که مدل های چینی آن نیز وجود دارد اما بستگی دارد که شما از چه شرکتی آن را خریداری کرده اید. آیا اصلا موتور شما دارای برگه گارانتی می باشد؟