آشنایی با عملکرد آسانسور و اجزای اصلی آن

آسانسور یکی از مهم‌ترین تجهیزات حمل‌ونقل عمودی در ساختمان‌ها است که وظیفه جابجایی افراد و بار بین طبقات را بر عهده دارد. در این مطلب با انواع سیستم‌های حرکت آسانسور، اجزای اصلی آن و نقش سنسورها در عملکرد آسانسور آشنا می‌شویم.

انواع سیستم حرکت آسانسور

حرکت آسانسور به دو روش اصلی انجام می‌شود:

۱. آسانسور با رانش مثبت (Positive Drive Lift)

در این نوع آسانسور، کابین توسط زنجیر یا طناب فولادی آویزان می‌شود و نیروی محرکه از طریق اصطکاک به آن وارد می‌شود. این سیستم بیشتر در آسانسورهای قدیمی کاربرد داشت.

۲. آسانسور با سیستم محرکه کششی (Traction Drive Lift)

در این روش، حرکت آسانسور به وسیله اصطکاک بین فلکه رانش و طناب‌های فولادی انجام می‌شود. امروزه بیشتر آسانسورهای مدرن از این سیستم استفاده می‌کنند زیرا راندمان بالاتر و حرکت نرم‌تری دارند.

اجزای اصلی آسانسور

آسانسور در محلی به نام چاه آسانسور نصب می‌شود که شامل سه بخش اصلی است:

• موتورخانه: محلی برای قرارگیری موتور، گیربکس، تابلو برق و تابلو کنترل آسانسور.
• چاه آسانسور: محل نصب ریل‌ها، درب‌ها و مسیر حرکت کابین و وزنه تعادل.
• چاهک: بخش پایینی چاه برای نصب ضربه‌گیرها و بافرها.

موتور گیربکس به عنوان قلب آسانسور و تابلو کنترل به عنوان مغز آسانسور عمل می‌کنند.

نقش وزنه تعادل در آسانسور

روی فلکه موتور، سیم‌بکسل‌هایی نصب می‌شوند که از یک سمت به کابین آسانسور و از سمت دیگر به وزنه تعادل متصل‌اند. وزنه تعادل تقریباً برابر است با وزن کابین + نصف ظرفیت کابین. (در استاندارد آسانسور، وزن هر نفر ۷۵ کیلوگرم در نظر گرفته می‌شود.)

وجود وزنه تعادل باعث کاهش توان مصرفی موتور و نرم‌تر شدن حرکت آسانسور می‌شود.

آسانسورهای دو سرعته و اینورتر دار

در گذشته از موتورهای دو سرعته با دو سیم‌پیچ استفاده می‌شد. این سیستم مشکلاتی مانند:

• مصرف انرژی بالا
• تکان شدید هنگام تغییر سرعت
• هزینه نگهداری زیاد

را به همراه داشت.

امروزه از اینورتر (درایو) در آسانسورها استفاده می‌شود. اینورتر رابط بین برق شهر و موتور است و با تغییر فرکانس، حرکت آسانسور را نرم و روان می‌کند.

مزایای آسانسورهای اینورتر دار:

• کاهش مصرف برق
• حرکت بدون لرزش
• افزایش طول عمر موتور و تجهیزات

سنسورها در آسانسور

سنسورها وظیفه تشخیص موقعیت کابین و توقف دقیق در طبقات را بر عهده دارند.

– در گذشته از سوییچ‌های مکانیکی استفاده می‌شد که مشکلاتی مانند نویز و خرابی داشتند.
– در سیستم‌های جدید، از سنسورهای ریدرله و آهنربا استفاده می‌شود. این سنسورها پالس‌های کنترلی را به تابلو فرمان ارسال می‌کنند و دقت بالاتری دارند.

برای هر طبقه یک آهنربا جهت توقف و دو آهنربا برای شناسایی حرکت به سمت بالا و پایین استفاده می‌شود.

اصول عملکرد آسانسور کششی

یک آسانسور کششی شامل:

• کابین: که با کابل‌های فولادی آویزان شده است.
• فلکه محرک: برای حرکت کابل‌ها.
• وزنه تعادل: جهت کاهش بار روی موتور.

وزنه تعادل معمولاً ۴۰ تا ۵۰ درصد وزن کابین + بار را جبران می‌کند و به این ترتیب موتور توان کمتری برای جابجایی نیاز دارد.